Τρώγοντας για γονιμότητα: Ένας οδηγός διαιτολόγου μόνο για τους άνδρες

Βασικά συμπεράσματα

• Η διατροφή και ο τρόπος ζωής μπορούν να επηρεάσουν την ανδρική γονιμότητα: Η διατροφή, η άσκηση, ο ύπνος και τα επίπεδα άγχους μπορεί να επηρεάσουν την αναπαραγωγική υγεία.
• Ορισμένα θρεπτικά συστατικά συνδέονται συχνά με την υγεία του σπέρματος: Ο ψευδάργυρος, το σελήνιο, τα ωμέγα-3, τα αντιοξειδωτικά και το φυλλικό οξύ συγκαταλέγονται στα θρεπτικά συστατικά που συχνά συζητούνται στη διατροφή με επίκεντρο τη γονιμότητα.
• Τα εξαιρετικά επεξεργασμένα τρόφιμα και το υπερβολικό αλκοόλ μπορεί να επηρεάσουν αρνητικά τους παράγοντες γονιμότητας: Τα διατροφικά πρότυπα μπορούν να επηρεάσουν τη συνολική μεταβολική και αναπαραγωγική ευεξία.
• Το βάρος και το επίπεδο δραστηριότητας μπορεί επίσης να διαδραματίσουν ρόλο: Η παχυσαρκία, η αδράνεια και η υπερβολική προπόνηση έχουν μελετηθεί σε σχέση με την ανδρική γονιμότητα.
• Η υποστήριξη της γονιμότητας προσεγγίζεται συχνά ολιστικά: Η διατροφή, η ιατρική αξιολόγηση και οι συνήθειες του τρόπου ζωής μπορούν να ληφθούν υπόψη κατά την αντιμετώπιση προβλημάτων αναπαραγωγής.

Όσον αφορά τη γονιμότητα, οι γυναίκες τείνουν να τραβούν όλη την προσοχή. Αυτό δεν προκαλεί έκπληξη, καθώς οι γυναίκες είναι αυτές που μένουν έγκυες και μεταφέρουν τα ίδια τα μωρά. Ωστόσο, ας μην ξεχνάμε ότι οι άνδρες εξακολουθούν να είναι υπεύθυνοι για τη μισή εξίσωση όσον αφορά τη σύλληψη.

Η σκληρή αλήθεια είναι ότι η στειρότητα έχει αυξηθεί στην Αμερική τις τελευταίες δεκαετίες.

Έτσι, ήρθε η ώρα να ρίξουμε μια πιο προσεκτική ματιά στην ανδρική γονιμότητα, και συγκεκριμένα, πώς η διατροφή την επηρεάζει.

Υπάρχει δίαιτα για τη βελτίωση της γονιμότητας στους άνδρες;

Έρευνες έχουν δείξει ότι από όλα τα ζευγάρια που έχουν διαγνωστεί με υπογονιμότητα, έως και το 50% των περιπτώσεων περιλαμβάνουν έναν αρσενικό παράγοντα που συμβάλλει. Επιπλέον, ο αριθμός των σπερματοζωαρίων στους άνδρες μειώνεται ραγδαία, μειώθηκε κατά 50% τα τελευταία 50 χρόνια και συνεχίζει να μειώνεται περίπου 1% ετησίως.

Οι αιτίες πίσω από αυτήν την πτώση μπορεί να περιλαμβάνουν πράγματα όπως ορμονικές διαταραχές, χρόνιες ασθένειες και δυσλειτουργία των όρχεων. Ακόμη πιο πρόσφατα, οι ανθυγιεινές πρακτικές διατροφής και τρόπου ζωής έχουν συσχετιστεί με την ανδρική υπογονιμότητα και πιστεύεται ότι συμβάλλουν σημαντικά στη μείωση του αριθμού των σπερματοζωαρίων.

Τα αναδυόμενα στοιχεία έχουν συνδέσει τη διατροφή ενός άνδρα με την ποιότητα του σπέρματος του - συμπεριλαμβανομένου του αριθμού των σπερματοζωαρίων, της κινητικότητάς του και του μεγέθους και του σχήματος του. Η αρσενική διατροφή έχει επίσης συνδεθεί σε μικρότερο βαθμό με κλινικά αποτελέσματα, όπως πόσος χρόνος χρειάζεται ένα ζευγάρι για να μείνει έγκυος και πόσα συνεχίζουν για να γεννήσουν ζωντανά.

Αυτή η μείωση της ποιότητας του σπέρματος, σε συνδυασμό με την τάση των ζευγαριών να έχουν παιδιά αργότερα στη ζωή τους, σημαίνει ότι γίνεται όλο και πιο δύσκολο να συλληφθούν φυσικά. Αλλά η αλλαγή της διατροφής σας μπορεί να βοηθήσει.

Πώς να βελτιστοποιήσετε τη διατροφή σας για να βελτιώσετε τη γονιμότητα των ανδρών

Η δυτική διατροφή - η οποία είναι συνήθως υψηλή σε ζάχαρη και λιπαρά, μη ισορροπημένη και παρέχει υπερβολικές θερμίδες - συνέβαλε σημαντικά στην ταχεία αύξηση της παχυσαρκίας τις τελευταίες δεκαετίες. Και μελέτες δείχνουν ότι η παχυσαρκία μπορεί να έχει σημαντική επίδραση στη γονιμότητα αλλάζοντας πράγματα όπως οι ορμόνες και η λειτουργία του σπέρματος. Αλλά μόνο και μόνο επειδή μπορεί να ζείτε στη Δύση δεν σημαίνει ότι υπόκειτε να ακολουθείτε τις ίδιες διατροφικές συνήθειες.

Σε αντίθεση με τη δυτική διατροφή, η οποία αποτελεί παράγοντα κινδύνου για την ανδρική υπογονιμότητα, η μεσογειακή διατροφή φαίνεται να προστατεύει από την ανδρική υπογονιμότητα. Αν αναρωτιέστε πώς μοιάζει αυτό στην πραγματική ζωή, ακολουθούν μερικές συμβουλές:

Δώστε προσοχή στις πηγές λίπους σας.

Οι δίαιτες με υψηλή περιεκτικότητα σε κορεσμένα λίπη επηρεάζουν αρνητικά την ποιότητα του σπέρματος, ενώ τα ακόρεστα λίπη τη βελτιώνουν. Τα τρόφιμα με υψηλή περιεκτικότητα σε κορεσμένα λίπη περιλαμβάνουν πολλές ζωικές τροφές όπως κόκκινο κρέας, γαλακτοκομικά προϊόντα πλήρους λίπους και μερικά έλαια όπως φοινικέλαιο και λάδι καρύδας. Οι πηγές ακόρεστων λιπαρών περιλαμβάνουν τρόφιμα όπως ξηρούς καρπούς, ελαιόλαδο και αβοκάντο.

Μελέτες αναφέρουν ότι τα ωμέγα-3 λιπαρά - ένας τύπος ακόρεστων λιπαρών - είναι ιδιαίτερα καλά για τη βελτίωση της ποιότητας του σπέρματος μειώνοντας την οξειδωτική βλάβη ή τη βλάβη στα κύτταρα του σώματός σας. Ορισμένες πηγές τροφίμων ωμέγα-3 περιλαμβάνουν σολομό, καρύδια και λιναρόσπορους.

Φορτώστε με αντιοξειδωτικά.

Τα αντιοξειδωτικά είναι θρεπτικά συστατικά που βοηθούν στην προστασία των κυττάρων του σώματός σας από βλάβες από τις ελεύθερες ρίζες. Περισσότερα αντιοξειδωτικά συνδέονται με υψηλότερο αριθμό σπερματοζωαρίων και έχουν αποδειχθεί ότι είναι αποτελεσματικά στη θεραπεία και/ή την πρόληψη της ανδρικής υπογονιμότητας. Τρόφιμα και ποτά πλούσια σε αντιοξειδωτικά περιλαμβάνουν πολύχρωμα φρούτα και λαχανικά, κόκκους κακάο και καφέ.

Αποφύγετε τα εξαιρετικά επεξεργασμένα κρέατα.

Τα εξαιρετικά επεξεργασμένα κρέατα - όπως το μπέικον, τα λουκάνικα και το σαλάμι - έχουν επιβλαβή επίδραση στη γονιμότητα, για να μην αναφέρουμε άλλες πτυχές της υγείας σας. Η αιτία μπορεί να προέρχεται από παράγοντες όπως η υψηλή περιεκτικότητα σε κορεσμένα λιπαρά και η παρουσία συντηρητικών. Επιπλέον, το επεξεργασμένο κόκκινο κρέας έχει βρεθεί ότι περιέχει υπολείμματα ορμονών που μπορεί να επηρεάσουν αρνητικά το ενδοκρινικό σύστημα του σώματος, ενώ το μη επεξεργασμένο κρέας δεν το κάνει.

Μειώστε τα πρόσθετα σάκχαρα.

Η υψηλή πρόσληψη πρόσθετης ζάχαρης - ειδικά από αναψυκτικά - συμβάλλει στη μείωση της συγκέντρωσης σπέρματος. Παραδείγματα τροφίμων με υψηλή περιεκτικότητα σε ζάχαρη περιλαμβάνουν πολλά δημητριακά πρωινού, επιδόρπια και αρωματισμένα γιαούρτια ή άλλα σνακ. Σημειώστε ότι τα φυσικά σάκχαρα - όπως αυτά που υπάρχουν στα φρούτα και τα γαλακτοκομικά - δεν αποδεικνύονται επιβλαβή για το σπέρμα.

Περιορίστε την πρόσληψη αλκοόλ.

Το αλκοόλ έχει αποδειχθεί ότι επηρεάζει αρνητικά τον όγκο του σπέρματος και τις αναπαραγωγικές ορμόνες. Επιπλέον, το αλκοόλ αποδυναμώνει την αντιοξειδωτική άμυνα του οργανισμού, η οποία μπορεί να οδηγήσει σε οξειδωτικό στρες - μια κατάσταση που συμβαίνει όταν συσσωρεύονται πάρα πολλές ελεύθερες ρίζες. Κάθε ένας από αυτούς τους παράγοντες, με τη σειρά του, επηρεάζει αρνητικά την ανδρική γονιμότητα. Ενώ το περιστασιακό ποτό με μέτρο πιθανότατα δεν θα προκαλέσει μεγάλη βλάβη, η υπερβολική ή συχνή κατανάλωση μπορεί πραγματικά να έχει αντίκτυπο.

Σημειώστε ότι εκτός από τη διατροφή, άλλοι παράγοντες όπως η υπερβολική άσκηση, η χρήση ουσιών και η υψηλή αρτηριακή πίεση μπορούν επίσης να επηρεάσουν αρνητικά τη γονιμότητα τόσο στους άνδρες όσο και στις γυναίκες. Οι μη τροποποιήσιμοι παράγοντες όπως η ηλικία και η γενετική μπορούν επίσης να παίξουν ρόλο.

Συνολικά, μελέτες δείχνουν ότι μια δίαιτα με υψηλή περιεκτικότητα σε ψάρια και υγιή λίπη και χαμηλή σε ζαχαρούχα ποτά και επεξεργασμένα κρέατα μπορεί να βελτιώσει την ανδρική γονιμότητα. Η σταδιακή απώλεια βάρους μπορεί επίσης να βοηθήσει στη βελτίωση πολλών προβλημάτων γονιμότητας στους άνδρες, συμπεριλαμβανομένων των επιπέδων αναπαραγωγικών ορμονών, της καλύτερης ποιότητας σπέρματος και του αριθμού των σπερματοζωαρίων.

Συνοπτικά

Η ανδρική γονιμότητα είναι ένα μεγάλο ζήτημα στην Αμερική. Ο αριθμός των σπερματοζωαρίων μειώνεται σταθερά εδώ και πολλά χρόνια και οι άνδρες ευθύνονται για έως και τις μισές περιπτώσεις υπογονιμότητας. Ενώ ορισμένοι από αυτούς τους παράγοντες που συμβάλλουν είναι μη τροποποιήσιμοι, η διατροφή παίζει μεγάλο ρόλο, ο οποίος μπορεί να αλλάξει. Η κατανάλωση υψηλών ποσοτήτων αντιοξειδωτικών και υγιών ακόρεστων λιπών, όπως από τα ψάρια, αποδεικνύεται ότι βοηθά στη βελτίωση της ανδρικής γονιμότητας. Από την άλλη πλευρά, η συχνή κατανάλωση εξαιρετικά επεξεργασμένων κόκκινων κρεάτων, ζαχαρούχων ποτών και αλκοόλ μπορεί να επιδεινώσει την υγεία της γονιμότητας. Για τους άνδρες που είναι παχύσαρκοι, η σταδιακή απώλεια βάρους μπορεί επίσης να οδηγήσει σε βελτιωμένες μετρήσεις γονιμότητας. Τα ζευγάρια που αντιμετωπίζουν προβλήματα γονιμότητας θα πρέπει να αξιολογήσουν και τους δύο συντρόφους από γιατρό και να εργαστούν για να κάνουν μικρές αλλά σημαντικές αλλαγές στη διατροφή τους όπου υποδεικνύεται. 

Παραπομπές:

1. Καρνέιρο, Μ. Μ. και Σαμπάιο, Μ. (2024). Επίλυση του γρίφου γονιμότητας: Αποκρυπτογραφήστε το αλλιώς θα καταβροχθιστούμε όλοι. Ευρωπαϊκή Ιατρική Εφημερίδα, 43—46. 
2. Ντόνεζ, Ο. (2023). Διαταραχή καισαρικής ουλής: Διαχείριση και επιδιόρθωση. Βέλτιστη Πρακτική & Έρευνα Κλινική Μαιευτική & Γυναικολογία, 90, Άρθρο 102398. 
3. Φεραμόσκα, Α. και Ζάρα, Β. (2022). Διατροφή και ανδρική γονιμότητα: Η επίδραση των θρεπτικών ουσιών και των αντιοξειδωτικών στον ενεργειακό μεταβολισμό του σπέρματος. Διεθνές Περιοδικό Μοριακών Επιστημών, 23 (5), Άρθρο 2542. 
4. Φινέλι, Ρ., Μοτόλα, Φ. και Αγκαρουάλ, Α. (2021). Επιπτώσεις της κατανάλωσης αλκοόλ στο δυναμικό γονιμότητας των ανδρών: Μια αφηγηματική ανασκόπηση. Διεθνής Εφημερίδα Περιβαλλοντικής Έρευνας και Δημόσιας Υγείας, 19 (1), Άρθρο 328. 
5. Εθνικά Ινστιτούτα Υγείας. (2022). Έχοντας παιδιά αργότερα στη ζωή: Κατανόηση επιλογών, πραγματικοτήτων και αλλαγών γονιμότητας που σχετίζονται με την ηλικία. Ειδήσεις NIH στην Υγεία. Υπουργείο Υγείας και Ανθρωπίνων Υπηρεσιών των ΗΠΑ.
6. Εθνικό Κέντρο Πληροφοριών Βιοτεχνολογίας. (2024). Αναδυόμενες τάσεις στην έρευνα για την αναπαραγωγική μακροζωία και τη γήρανση των βλαστικών γραμμών (NCBI Research News Compendium). Εθνική Βιβλιοθήκη Ιατρικής των ΗΠΑ.
7. Σκοράτκα, Κ., Έντερ, Π., Λικόβσκα-Σούμπερ, Λ., Ντομπροβόλσκα, Α., & Κρέλα-Καζμιέρτσακ, Ι. (2020). Διατροφή και διατροφικοί παράγοντες στην αρσενική γονιμότητα - Υποτιμημένοι παράγοντες. Εφημερίδα της Κλινικής Ιατρικής, 9 (5), Άρθρο 1400. 
8. Τάλι, Κ.Α., Άλεσι, Σ., ΜακΦέρσον, Ν. Ο., Σάρκι, Δ. Τζέι, Τόνγκ, Χ.Τ., Τάι, Κ.Τ., Σίλβα, Τ. Ρ., Πούγκλισι, Σ., Μπάρσμπι, Τζέι Π., Μόραν, Λ. Τζέι, Γκρίγκερ, Τζέι Α. και Μούσα, Α. (2024). Αξιολόγηση της επίδρασης της δίαιτας πριν από τη σύλληψη στην ανδρική γονιμότητα: Μια συστηματική ανασκόπηση πεδίου εφαρμογής. Ενημέρωση ανθρώπινης αναπαραγωγής, 30 (3), 243—261. 
9. Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας. (2023). Εκτιμήσεις επιπολασμού υπογονιμότητας, 1990—2021 (Παγκόσμια Έκθεση του ΠΟΥ αριθ. αναφοράς 9789240068315). Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας.